EASA: trzy kategorie, w których funkcjonuje operator drona
Europejska rama EASA dzieli loty na trzy kategorie według poziomu ryzyka. Open - niskie ryzyko, dla większości misji bytowych i komercyjnych do 25 kg i do 120 m AGL. Specific - średnie ryzyko, wymaga analizy SORA lub pracy w polskich krajowych scenariuszach NSTS. Certified - wysokie ryzyko (przewóz osób, towarów niebezpiecznych), dla dronów rozmiarów małego samolotu - w Polsce na razie pojedyncze przypadki.
Open dzieli się na trzy podkategorie: A1 (lekkie drony do 250 g lub klasa C0/C1, można nad osobami, nie nad zgromadzeniem), A2 (do 4 kg klasa C2, minimum 30 m horyzontalnej odległości od osób postronnych, można do 5 m w trybie low-speed), A3 (cięższe, tylko nad obszarami niezaludnionymi 150 m od zabudowań). Konkretnie: Mavic Mini 2 (249 g) - A1. Mavic 3 Classic (895 g) - A2 lub A3. Mavic 3 Pro (958 g) - A2 (jeśli z oznaczeniem C2) lub A3. DJI Inspire 3 (4 kg) - granica A2/A3, faktycznie - Specific przez NSTS dla komercji.
Krok po kroku: ścieżka od 0 do A2 w Polsce
- Rejestracja w ULC na drony.ulc.gov.pl lub przez aplikację eDrone (Google Play / App Store). Tworzony jest konto operatora i wydawany unikalny operator ID, który nakleja się na każdym dronie w formacie naklejki 3×3 cm na korpusie.
- Kurs online A1/A3 na portalu ULC. Darmowy, 6 modułów po 20-40 minut (bezpieczeństwo, meteorologia, ograniczenia przestrzeni powietrznej, RODO, odpowiedzialność, akumulatory). Końcowy auto-test 40 pytań, próg zaliczenia 75 procent. Certyfikat A1/A3 wydawany w PDF natychmiast po zdaniu, ważny 5 lat.
- Samodzielne przygotowanie do egzaminu A2. Materiał szerszy niż A1/A3: meteorologia, ograniczenia człowieka, procedury operacyjne, ogólna wiedza o bezzałogowych statkach powietrznych, nawigacja. Polecane źródła - skrypt ULC (darmowy), kurs na Skyfly.pl lub DroneCenter.pl (300-500 PLN), forum Latajmybezpiecznie.pl.
- Stacjonarny lub online egzamin A2 w uznanej jednostce szkoleniowej (DroneCenter Warszawa, Skyfly, Aerial Concept, ALTEK). 30 pytań, próg 75 procent (23 z 30). Koszt 90-180 PLN zależnie od ośrodka. Pierwsze podejście fail - retake za 50-90 PLN po 7 dniach.
- Otrzymanie certyfikatu A2 w eDrone w ciągu 24-48 godzin. PDF plus kod numeryczny, który skanuje patrol straży miejskiej przy kontroli. Ważny 5 lat, recertyfikacja - ten sam egzamin od nowa.
Kiedy trzeba iść w Specific przez NSTS
Kategoria Open plus A2 nie pokrywa trzech typowych sytuacji komercyjnego pilota. Pierwsza - loty BVLOS (beyond visual line of sight), np. inspekcja autostrady 5 km po linii. Druga - loty nad zwartą zabudową miejską bez wyliczania buforu 30 m (cała CBD-Wola, centrum starego Krakowa). Trzecia - loty dronami klasy C3-C6 z masą powyżej 4 kg lub z podwieszonym ładunkiem (skaner LiDAR 2 kg, kamera multispektralna). We wszystkich trzech przypadkach potrzebny jest Specific.
W Polsce Specific realizuje się przez NSTS - krajowe scenariusze standardowe. Najpopularniejsze: NSTS-01 (VLOS do 2 kg nad zaludnioną), NSTS-02 (VLOS do 25 kg nad niezaludnioną), NSTS-05 (BVLOS do 4 kg z obserwatorem), NSTS-06 (VLOS do 4 kg w nocy). Kurs NSTS - 1-3 dni w jednostce szkoleniowej, teoria plus praktyka na poligonie plus egzamin z instruktorem (theoretical + practical assessment). Cena 600-2 400 PLN za scenariusz zależnie od ośrodka. Po ukończeniu - świadectwo operatora, które razem z operations manual składa się w ULC do autoryzacji.
Ubezpieczenie OC: obowiązkowe i opcjonalne
- Ściśle obowiązkowe OC dla dronów powyżej 20 kg (rozporządzenie WE 785/2004) - w Polsce dotyczy tylko Inspire 3 z ładunkiem i ciężkich industrial-platform. Suma gwarancyjna minimum 750 000 SDR (około 5,2 mln PLN na 2026 r.).
- Faktycznie obowiązkowe OC dla wszystkich operatorów komercyjnych. ULC przy autoryzacji Specific wymaga polisy OC z sumą min. 50 000 EUR. Klienci instytucjonalni (CBRE, JLL, Cushman & Wakefield, Panattoni, Echo Investment) - 1 mln EUR per event minimum, inaczej nie podpiszą umowy.
- Koszt rynkowy 2026: hobbystyczna polisa OC z sumą 100 000 PLN - 120-250 PLN/rok (Warta, PZU). Komercyjna z sumą 1 mln EUR - 350-1 200 PLN/rok (Hestia, ERV Dron, dedykowane brokery). Cena zależy od liczby godzin lotu w roku, rodzaju misji i terytorium.
- Casco dla samego drona - oddzielnie. DJI Mavic 3 - około 600-900 PLN/rok casco z udziałem własnym 15 procent. Dla Inspire 3 z dwoma silnikami i ładunkiem - 2 000-3 500 PLN/rok.
U-Space, PAŻP i DroneRadar w 2026 roku
Od 2024 r. Polska wdrożyła pierwsze strefy U-Space wokół Warszawy, Krakowa i Gdańska. U-Space to cyfrowa warstwa zarządzania ruchem dronów: każdy lot w strefie wymaga rejestracji w jednym z certyfikowanych USSP (PAŻP UTM, Altitude Angel, Unifly), a sygnał drona jest stale widoczny dla innych operatorów. Aktywacja przez aplikację DroneRadar lub bezpośrednio przez eDrone, minimum 15 minut przed startem.
CTR Warszawa-Chopin (Okęcie) obejmuje promień 12,5 km od pasa startowego - to znaczy całe Mokotów, Wilanów, Ursynów, Włochy, część Woli i Ochoty. Loty bez koordynacji PAŻP są tu niemożliwe nawet dla A1. Procedura: zgłoszenie FlightPlanID przez DroneRadar lub mail na ftc@pansa.pl minimum 24 godziny przed misją, podanie wysokości, czasu, pilot ID, sprzętu. PAŻP odpowiada zwykle w 4-8 godzin akceptem lub modyfikacją (np. obniżenie pułapu do 50 m, okno czasowe 30 minut).
Uznawanie zagranicznych certyfikatów
- Certyfikaty EASA z innych państw członkowskich (Niemcy, Francja, Holandia, Hiszpania, Włochy, Czechy, Austria) - uznawane w Polsce automatycznie. Trzeba tylko zarejestrować się w polskim ULC i otrzymać polski operator ID na naklejkę.
- Wielka Brytania po Brexicie - nie uznawane. Certyfikat CAA UK z 2023 r. trzeba konwertować przez ponowne podejście do egzaminu A2 w Polsce. Dotyczy operatorów polskiego pochodzenia wracających z UK.
- USA (FAA Part 107) - nie uznawane w UE. Dla amerykańskich operatorów filmujących w Polsce (produkcje Hollywood, np. ekipa Netfliksa kręcąca w Warszawie) - albo lokalny operator z A2/NSTS, albo wniosek do EASA o jednorazową autoryzację (60-90 dni, koszt 2 000-5 000 EUR).
- Ukraina, Białoruś, Rosja - certyfikaty nie uznawane. Operatorzy z tych państw przechodzą pełną ścieżkę polską od zera, włącznie z egzaminem w języku polskim lub angielskim (do wyboru w większości ośrodków).
- Szwajcaria, Norwegia, Islandia - jako państwa EASA bez członkostwa w UE - certyfikaty uznawane jak w przypadku UE.
Najczęstszy błąd nowego operatora w 2026 roku to założenie, że Mavic Mini pod 250 gramów zwalnia z rejestracji. Zwalnia z rejestracji samego drona, ale nie operatora. Jeśli dron ma kamerę - a Mini ma - rejestracja w ULC jest obowiązkowa i kurs A1/A3 też. Bez tych dwóch kroków nawet lot w ogrodzie własnej działki nad Powsińską formalnie kwalifikuje się jako wykroczenie z mandatem 500-1 500 PLN.
Koszty całościowe: od hobbysty do komercyjnego operatora
| Profil | Sprzęt | Wymagania | Koszt rocznie PLN |
|---|---|---|---|
| Hobbysta z Mavic Mini | Mavic Mini 2/3 (249 g) | ULC rejestracja + A1/A3 online | 0 (kursy darmowe) |
| Hobbysta z Mavic 3 | Mavic 3 Classic (895 g) | ULC + A1/A3 + A2 | 90-180 (egzamin A2) |
| Półprofesjonalista (real estate) | Mavic 3 Pro / Air 3 | ULC + A2 + OC komercyjne 1 mln EUR | 440-1 380 (A2 + OC) |
| Profesjonalista (CRE, inspekcje) | Mavic 3 Enterprise, Matrice 350 | ULC + A2 + NSTS-01/02/05 + OC 1 mln EUR + casco | 2 550-7 300 |
| Operator BVLOS / U-Space | Matrice 350 RTK, Wingtra | Specific autoryzacja SORA + subskrypcja USSP | 8 000-25 000 |
Recertyfikacja i utrata uprawnień
- Certyfikat A1/A3 - 5 lat, recertyfikacja przez ponowne podejście do testu online (darmowe, 40 pytań).
- Certyfikat A2 - 5 lat, recertyfikacja przez ponowne podejście do egzaminu (90-180 PLN). Można podejść maks. 60 dni przed wygaśnięciem bez utraty stażu.
- Certyfikat NSTS - również 5 lat, recertyfikacja przez skrócony kurs (1 dzień, 400-800 PLN) plus egzamin praktyczny.
- Utrata uprawnień - automatyczna po wypadku z obrażeniami ciała lub szkodą powyżej 50 000 PLN; ULC bada incydent i może odebrać certyfikat na 2-5 lat. Powrót - pełna ścieżka od zera.
- Mandat za lot w CTR bez koordynacji - nie powoduje automatycznej utraty certyfikatu, ale ULC zachowuje informację w rejestrze. Trzy wykroczenia w 12 miesięcy uruchamiają procedurę odebrania uprawnień.
Najczęściej zadawane pytania
- Czy potrzebny jest certyfikat dla DJI Mavic Mini pod 250 g?
- Dron pod 250 g bez kamery - nie. Dron pod 250 g z kamerą (DJI Mini 2/3/4 Pro) - potrzebna rejestracja w ULC i certyfikat A1/A3 (online, darmowo). Dotyczy lotów w Polsce od grudnia 2020 r., i kontrola straży miejskiej w Warszawie czy Krakowie stosowana jest jednakowo do Mini i do Mavic 3. Mandat za lot bez rejestracji - 500-1 500 PLN za pierwsze wykroczenie, 3 000 PLN za recydywę.
- Jak długo ważny jest certyfikat A2?
- 5 lat od daty wydania. Recertyfikacja - ponowne podejście do tego samego egzaminu (30 pytań, próg 75 procent, cena 90-180 PLN). Można podejść maksymalnie 60 dni przed datą wygaśnięcia bez utraty stażu. Jeśli certyfikat wygasł, można podejść od nowa, ale w oknie między wygaśnięciem a nowym egzaminem loty komercyjne w kategorii Open A2 są zabronione.
- Czy można latać w CTR Warszawa z certyfikatem A2?
- Sam certyfikat A2 to warunek konieczny, ale niewystarczający. CTR Warszawa-Chopin pokrywa 12,5 km wokół Okęcia (cały Mokotów, Wilanów, Ursynów, Włochy), i każdy lot wymaga koordynacji PAŻP przez DroneRadar lub mail FlightPlanID minimum 24 godziny przed startem. PAŻP może ograniczyć wysokość do 30-50 m AGL lub wyznaczyć wąskie okno 15-30 minut. Bez koordynacji - mandat 1 500-3 000 PLN i zatrzymanie drona.
- Czy 16-latek może uzyskać certyfikat?
- Minimalny wiek dla A1/A3 w Polsce - 16 lat (EASA dała państwom wybór 12-16, Polska wybrała 16). Pod nadzorem rodzica lub certyfikowanego operatora A2 można latać od 12 lat, ale operator ID wystawia się na osobę pełnoletnią. Dla NSTS i Specific - minimum 18 lat, bo tam podpisuje się dokument operacyjny wymagający pełnej zdolności do czynności prawnych.
- Czy kurs online A1/A3 jest dostępny po angielsku?
- Tak. Portal ULC pozwala wybrać język polski lub angielski przy starcie kursu. Egzamin A2 w większości jednostek szkoleniowych (DroneCenter Warszawa, Skyfly Kraków, Aerial Concept Gdańsk) idzie też po angielsku za dodatkową opłatą 50-100 PLN. NSTS - tylko po polsku, bo dokumentacja operacyjna i komunikacja z PAŻP odbywa się w polskim. Operatorzy zagraniczni najczęściej angażują lokalnego pilota z NSTS zamiast samodzielnej certyfikacji.
