EASA: три категории, в которых живёт оператор дрона
Европейская рамка EASA делит полёты на три категории по уровню риска. Open - низкий риск, для большинства бытовых и коммерческих миссий до 25 кг и до 120 м AGL. Specific - средний риск, требует анализа SORA или работы по польским национальным сценариям NSTS. Certified - высокий риск (перевозка людей, грузов опасных классов), для дронов размером с легкомоторку, в Польше пока единичные кейсы.
Open делится на три подкатегории: A1 (лёгкие дроны до 250 г или класс C0/C1, можно над людьми, нельзя над толпой), A2 (до 4 кг класс C2, минимум 30 м горизонтального расстояния до некаускованных людей, можно до 5 м при low-speed mode), A3 (тяжелее, только над незаселёнными зонами 150 м от строений). Конкретно: Mavic Mini 2 (249 г) - A1. Mavic 3 Classic (895 г) - A2 или A3. Mavic 3 Pro (958 г) - A2 (если со значком C2) или A3. DJI Inspire 3 (4 кг) - граница A2/A3, фактически - Specific через NSTS для коммерции.
Шаг за шагом: путь от 0 до A2 в Польше
- Регистрация в ULC на drony.ulc.gov.pl или через приложение eDrone (Google Play / App Store). Создаётся аккаунт оператора и выдаётся уникальный operator ID, который наклеивается на каждый дрон в формате наклейки 3×3 см на корпусе.
- Онлайн-курс A1/A3 на портале ULC. Бесплатно, 6 модулей по 20-40 минут (безопасность, метеорология, ограничения воздушного пространства, RODO, ответственность, аккумуляторы). Финальный авто-тест 40 вопросов, проходной балл 75 процентов. Сертификат A1/A3 выдаётся PDF немедленно после прохождения, валиден 5 лет.
- Самоподготовка к экзамену A2. Материал шире A1/A3: meteorologia, человеческие ограничения, операционные процедуры, общее знание о беспилотных воздушных судах, навигация. Рекомендованные источники - skrypt ULC (бесплатно), курс на Skyfly.pl или DroneCenter.pl (300-500 PLN), форум Latajmybezpiecznie.pl.
- Очный или онлайн-экзамен A2 в признанной jednostce szkoleniowej (DroneCenter Warszawa, Skyfly, Aerial Concept, ALTEK). 30 вопросов, проходной балл 75 процентов (23 из 30). Стоимость 90-180 PLN в зависимости от ośrodka. Pierwsze podejście fail - retake za 50-90 PLN po 7 dniach.
- Получение сертификата A2 в eDrone в течение 24-48 часов. PDF + численный код, который сканируется патрулём straży miejskiej при проверке. Валиден 5 лет, recertyfikacja - тот же экзамен заново.
Когда нужно идти в Specific через NSTS
Открытая категория плюс A2 не покрывает три типичных случая коммерческого летчика. Первый - полёты BVLOS (beyond visual line of sight), напр. инспекция автомагистрали 5 км по линии. Второй - полёты над zwartą zabudową miejską без вычисления буфера 30 м (вся CBD-Wola, центр старого Krakowa). Третий - полёты дронами класса C3-C6 с массой выше 4 кг или с подвесной нагрузкой (LiDAR-сканер 2 кг, multispectral камера). Во всех трёх случаях нужен Specific.
В Польше Specific реализуется через NSTS - national standard scenarios. Самые ходовые: NSTS-01 (VLOS до 2 кг над zaludnioną), NSTS-02 (VLOS до 25 кг над niezaludnioną), NSTS-05 (BVLOS до 4 кг с обserwером), NSTS-06 (VLOS до 4 кг ночью). Курс NSTS - 1-3 дня в jednostce szkoleniowej, теория + практика на полигоне + экзамен с инструктором (theoretical + practical assessment). Цена 600-2400 PLN за scenariusz в зависимости od ośrodka. По окончании - świadectwo operatora, который вместе с operations manual подаётся в ULC для autoryzacji.
Страхование OC: обязательное и опциональное
- Strict obowiązkowe OC dla dronów powyżej 20 kg (rozporządzenie WE 785/2004) - в Польше касается tylko Inspire 3 z load i ciężkich industrial-platform. Suma gwarancyjna minimum 750 000 SDR (около 5,2 млн PLN на 2026 год).
- Faktycznie obowiązkowe OC dla wszystkich operatorów komercyjnych. ULC при autoryzacji Specific wymaga polisy OC z sumą min. 50 000 EUR. Klienci instytucjonalni (CBRE, JLL, Cushman & Wakefield, Panattoni, Echo Investment) - 1 mln EUR per event minimum, inaczej nie podpiszą umowy.
- Koszt rynkowy 2026: hobbystyczna polisa OC z sumą 100 000 PLN - 120-250 PLN/rok (Warta, PZU). Komercyjna z sumą 1 mln EUR - 350-1 200 PLN/rok (Hestia, ERV Dron, dedykowane brokery). Cena zależy od liczby godzin lotu w roku, rodzaju misji i terytorium.
- Casco dla samego dronа - oddzielnie. DJI Mavic 3 - około 600-900 PLN/rok casco z udziałem własnym 15 procent. Dla Inspire 3 z dwoma silnikami i load - 2 000-3 500 PLN/rok.
U-Space, PAŻP i DroneRadar w 2026 roku
Od 2024 roku Polska wdrożyła pierwsze strefy U-Space wokół Warszawy, Krakowa i Gdańska. U-Space to cyfrowa warstwa zarządzania ruchem dronów: każdy lot w strefie wymaga rejestracji w jednym z certyfikowanych USSP (PAŻP UTM, Altitude Angel, Unifly), a sygnał drona jest stale widoczny dla innych operatorów. Aktywacja przez aplikację DroneRadar lub bezpośrednio przez eDrone, minimum 15 minut przed startem.
CTR Warszawa-Chopin (Okęcie) obejmuje promień 12,5 km od pasa startowego - to znaczy całe Mokotów, Wilanów, Ursynów, Włochy, część Woli i Ochoty. Loty bez koordynacji PAŻP są tu niemożliwe nawet dla A1. Procedura: zgłoszenie FlightPlanID przez DroneRadar lub mail na ftc@pansa.pl minimum 24 godziny przed misją, podanie wysokości, czasu, pilot ID, sprzętu. PAŻP odpowiada zwykle w 4-8 godzin akceptem lub modyfikacją (np. obniżenie pułapu do 50 m, okno czasowe 30 minut).
Rozpoznawanie zagranicznych certyfikatów
- Certyfikaty EASA z innych państw członkowskich (Niemcy, Francja, Holandia, Hiszpania, Włochy, Czechy, Austria) - uznawane w Polsce automatycznie. Trzeba tylko zarejestrować się w polskim ULC i otrzymać polski operator ID na naklejkę.
- Wielka Brytania po Brexit - nie uznawane. Certyfikat CAA UK z 2023 roku trzeba konwertować przez ponowne podejście do egzaminu A2 w Polsce. Dotyczy operatorów polskiego pochodzenia wracających z UK.
- USA (FAA Part 107) - nie uznawane w EU. Dla amerykańskich operatorów filmujących w Polsce (Hollywood-produkcje, np. ekipa Netfliksa kręcąca w Warszawie) - albo lokalny operator z A2/NSTS, albo wniosek do EASA o jednorazową autoryzację (60-90 dni, koszt 2 000-5 000 EUR).
- Ukraina, Białoruś, Rosja - certyfikaty nie uznawane. Operatorzy z tych państw przechodzą pełną ścieżkę polską od zera, włącznie z egzaminem w języku polskim lub angielskim (do wyboru w większości ośrodków).
- Szwajcaria, Norwegia, Islandia - jako państwa EASA bez członkostwa w UE - certyfikaty uznawane jak w przypadku UE.
Najczęstszy błąd nowego operatora w 2026 roku to założenie, że Mavic Mini pod 250 gramów zwalnia z rejestracji. Zwalnia z rejestracji samego drona, ale nie operatora. Jeśli dron ma kamerę - a Mini ma - rejestracja w ULC jest obowiązkowa i kurs A1/A3 też. Bez tych dwóch kroków nawet lot w ogrodzie własnej działki nad Powsińską formalnie kwalifikuje się jako wykroczenie z mandatem 500-1 500 PLN.
Koszty całościowe: od hobbysty do komercyjnego operatora
| Profil | Sprzęt | Wymagania | Koszt rocznie PLN |
|---|---|---|---|
| Hobbysta z Mavic Mini | Mavic Mini 2/3 (249 g) | ULC rejestracja + A1/A3 online | 0 (kursy darmowe) |
| Hobbysta z Mavic 3 | Mavic 3 Classic (895 g) | ULC + A1/A3 + A2 | 90-180 (egzamin A2) |
| Półprofesjonalista (real estate) | Mavic 3 Pro / Air 3 | ULC + A2 + OC komercyjne 1 mln EUR | 440-1 380 (A2 + OC) |
| Profesjonalista (CRE, inspekcje) | Mavic 3 Enterprise, Matrice 350 | ULC + A2 + NSTS-01/02/05 + OC 1 mln EUR + casco | 2 550-7 300 |
| Operator BVLOS / U-Space | Matrice 350 RTK, Wingtra | Specific autoryzacja SORA + USSP subscription | 8 000-25 000 |
Recertyfikacja i utrata uprawnień
- Sertyfikat A1/A3 - 5 lat, recertyfikacja przez ponowne podejście do testu online (darmowe, 40 pytań).
- Sertyfikat A2 - 5 lat, recertyfikacja przez ponowne podejście do egzaminu (90-180 PLN). Można podejść maks. 60 dni przed wygaśnięciem bez utraty stażu.
- Sertyfikat NSTS - również 5 lat, recertyfikacja przez skrócony kurs (1 dzień, 400-800 PLN) plus egzamin praktyczny.
- Utrata uprawnień - automatyczna po wypadku z obrażeniami ciała lub szkodą powyżej 50 000 PLN; ULC bada incydent i może odebrać sertyfikat na 2-5 lat. Powrót - pełna ścieżka od zera.
- Mandat za lot w CTR bez koordynacji - nie powoduje automatycznej utraty sertyfikatu, ale ULC zachowuje informację w rejestrze. Trzy wykroczenia w 12 miesięcy uruchamiają procedurę odebrania uprawnień.
Часто задаваемые вопросы
- Нужен ли сертификат для DJI Mavic Mini под 250 г?
- Дрон под 250 г без камеры - не нужен. Дрон под 250 г с камерой (DJI Mini 2/3/4 Pro) - нужна регистрация в ULC и сертификат A1/A3 (онлайн, бесплатно). Это касается полётов в Польше с декабря 2020 года, и проверка straży miejskiej в Warszawie или Krakowie применяется одинаково и к Mini, и к Mavic 3. Штраф за полёт без регистрации - 500-1 500 PLN за первый случай, 3 000 PLN за рецидив.
- Сколько действует сертификат A2?
- 5 лет от даты выдачи. Recertyfikacja - повторное прохождение того же экзамена (30 вопросов, проходной 75 процентов, цена 90-180 PLN). Подойти можно максимум за 60 дней до даты wygaśnięcia без потери стажа. Если сертификат истёк, можно подойти заново, но в окне между wygaśnięciem и новым экзаменом коммерческие полёты в категории Open A2 запрещены.
- Можно ли летать в CTR Warszawa с сертификатом A2?
- Сам сертификат A2 - условие необходимое, но не достаточное. CTR Warszawa-Chopin покрывает 12,5 км вокруг Okęcia (всё Mokotów, Wilanów, Ursynów, Włochy), и для любого полёта нужна координация PAŻP через DroneRadar или mail FlightPlanID минимум за 24 часа. PAŻP может ограничить высоту до 30-50 м AGL или назначить узкое окно 15-30 минут. Без координации - mandat 1 500-3 000 PLN и zatrzymanie дрона.
- Может ли 16-летний получить сертификат?
- Минимальный возраст для A1/A3 в Польше - 16 лет (EASA дала государствам выбор 12-16, Polska выбрала 16). Под надзором родителя или сертифицированного оператора A2 можно летать с 12 лет, но операторский ID оформляется на взрослого. Для NSTS и Specific - минимум 18 лет, бо там подписывается операционный документ wymagający pełnej zdolności do czynności prawnych.
- Доступен ли онлайн-курс A1/A3 на английском?
- Tak. Portal ULC pozwala wybrać język polski lub angielski przy starcie kursu. Egzamin A2 w większości jednostek szkoleniowych (DroneCenter Warszawa, Skyfly Kraków, Aerial Concept Gdańsk) idzie też po angielsku za dodatkową opłatą 50-100 PLN. NSTS - tylko po polsku, bo dokumentacja operacyjna i komunikacja z PAŻP odbywa się w polskim. Operatorzy zagraniczni najczęściej angażują lokalnego pilota z NSTS zamiast samodzielnej certyfikacji.
